Slechts één op vier Belgen weet waar solidaire economie voor staat en kan praktische voorbeelden geven. Maar toch koopt één op twee consumenten producten uit de fair trade en één op drie producten bij de bioboer. De andere vormen van solidaire economie zijn veel minder gekend. Maar in tijden van crisis is er veel meer interesse voor gegroepeerd aankopen of solidair sparen. De overheid zou daarom veel meer initiatieven moeten nemen om lokale uitwisselingsystemen te ontwikkelen en/of te promoten.

In juli 2009 ondervroegen de onderzoekers 620 Belgen ouder dan 18 jaar over hun kennis van de sociale economie. De vragen gingen over hun bekendheid met fair trade producten, de biomand, aankopen bij de lokale boer, een lokaal uitwisselingsysteem zonder geld te betalen voor goederen en diensten, ethisch beleggen, gegroepeerde aankoop van diensten en ruilhandel.

Belgen weten niet wat solidaire economie is

• 1 op 4 consumenten heeft al van het concept solidaire economie horen spreken. Ze omschrijven die als een economie gebaseerd op solidariteit. In één op vier gevallen kunnen ze acties beschrijven.
• 3 op 4 consumenten kunnen slechts twee vormen opnoemen: fair trade producten en biomanden.
• 6 op 10 consumenten kennen de biomanden. Slechts één op drie consumenten kan ook andere vormen opnoemen.

Maar passen ze toch toe...

• Eén op twee consumenten koopt direct bij de producenten en 1 op drie koopt fair trade producten. Eén op 7 doet aan solidair sparen, ruilen of gegroepeerd aankopen.
• Kennis van de verschillende vormen van solidaire economie
• Drie op vier consumenten kennen de producten die uit fair trade afkomstig zijn.
• Zes op 10 consumenten weten van het bestaan af van biomanden.
• Acht op tien consumenten kennen het kopen van producten direct op de boerderij of bij een lokale producent.
• Een op drie consumenten kent de mechanismen van solidair sparen, gegroepeerd goederen of diensten kopen en onderlinge uitwisseling van producten.
• Een op vier kent de lokale uitwisselingsystemen (LUS), die leden in staat stellen om goederen, diensten en kennis uit te wisselen zonder daarvoor met klassiek geld te betalen. Eén op vijf consumenten wil door de crisis lid worden van een lokaal uitwisselingsysteem.
• Twee op drie investeerders zijn bereid om solidair sparen te onderschrijven als het rendement gelijk is aan dat van een gewone belegging.

Consumenten willen enkel investeren als er een groter rendement is of het een fiscaal voordeel oplevert.

• Eén op drie consumenten vindt dat de crisis mensen zou kunnen aanzetten om solidair te sparen.

Aanbevelingen voor de overheid

Twee vormen van solidaire economie zijn goed gekend bij de consumenten: fair trade en de biomand. Maar onbekend is onbemind. Daarom vindt het OIVO dat de overheid maatregelen zou moeten nemen om de andere vormen van solidaire economie eveneens te promoten.

Lokale uitwisselingsystemen zijn een manier om te besparen op de aankoop van goederen en diensten. In tijden van crisis zou de overheid er goed aan doen deze systemen te ondersteunen.

Het potentiële aantal inschrijvers voor solidair sparen bedraagt 84%. De overheid kan dit systeem nog aantrekkelijker maken door het invoeren van een fiscaal voordeel, het labelen van de beleggingen en het voeren van informatiecampagnes.

www.oivo-crioc.org