Zoals uit de naam al blijkt, schuilt achter het concept van "buurt- en nabijheidsdiensten" een eenvoudig maar veelbelovend idee. Die belofte is ook in de praktijk ingelost, en het concept is zelfs verder uitgediept.

De buurt- en nabijheidsdiensten hebben het experimentele stadium verlaten, een stadium dat gedurende tweeëneenhalf jaar, van februari 2002 tot oktober 2004, door het "experimenteel fonds" werd ondersteund, op initiatief van de federale minister van Sociale Economie en in samenwerking met de ministers van werkgelegenheid van het Vlaamse en het Waalse Gewest.

Op twee gebieden hebben de buurt- en nabijheidsdiensten hun potentieel duidelijk bewezen: de strijd tegen de sociale uitsluiting en het scheppen van jobs ten behoeve van de zwaksten in onze maatschappij.

Het beheer van dit experimenteel fonds werd toevertrouwd aan de Koning Boudewijnstichting, een opdracht die perfect bij haar eigen missie aansloot: bijdragen tot de verbetering van de levensomstandigheden van de bevolking. De Stichting was eveneens verheugd dat ze op dit terrein, zoals op zovele andere terreinen, de rol van bemiddelaar kon spelen tussen de "aanbieders" van dergelijke diensten en de overheid. Door een dialoog te  organiseren, heeft zij beide partijen gesprekspartners helpen ontdekken.

De Stichting kreeg daarenboven de opdracht om strategische aanbevelingen te formuleren die gebaseerd zijn op de ervaringen van de geselecteerde projecten. Dat is meteen het voorwerp van onderhavige publicatie: een analyse van de 63 projecten die in heel België door het experimenteel fonds werden gesteund.

De krachtlijnen van dit experiment zijn makkelijk te ontwaren. Enerzijds is het evident dat de buurt- en nabijheidsdiensten op grote bijval kunnen rekenen bij de begunstigden, gebruikers en klanten. Deze diensten beantwoorden overduidelijk aan een reële nood in de sectoren thuishulp, kinderopvang, mobiliteit, milieu, enz. De sectoren waar de buurt- en nabijheidsdiensten het doeltreffendst werken, zijn nu dus duidelijk afgebakend.

Anderzijds hebben de buurt- en nabijheidsdiensten werk verschaft, vooral aan mensen die in het reguliere arbeidscircuit moeilijk aan hun trekken kwamen en aan wie tegelijkertijd een opleiding of een begeleiding werd aangeboden. Deze diensten hebben dan ook concreet bijgedragen tot de verbetering van de levensomstandigheden en het welzijn van diverse groepen: gezinnen, alleenstaanden, kwetsbare mensen.

De steun die het experimenteel fonds heeft verleend aan de "aanbieders" van deze diensten, of ze nu particulier of openbaar zijn, heeft tientallen bestaande initiatieven in staat gesteld hun werking voort te zetten of te verbreden. Maar ook vele andere hebben er baat bij gehad. Nog een andere constatering: het aantal jobs dat deze buurt- en nabijheidsdiensten schept, neemt opmerkelijk toe zodra fondsen ter beschikking worden gesteld via een mechanisme van structurele financiering. De spectaculaire ontwikkeling van de dienstencheques is hiervan een markant voorbeeld.

En vermits de Koning Boudewijnstichting is gevraagd politieke aanbevelingen te doen, laten we er dan bij wijze van conclusie deze uitkiezen: de overheid moet uit dit experiment onthouden dat ze de mensen op het terrein in dit proces moet betrekken en een permanente dialoog met hen moet aangaan.

Algemener uiten we de wens dat de politieke beleidsmakers de resultaten van dit experiment in een duurzame oplossing zouden omzetten, via de concrete - dus budgettaire - uitvoering van de decreten die in elk van de Gewesten ter goedkeuring voorliggen of uitgewerkt worden. De drie betrokken ministers moeten hun regeringen hiervan dus dringend overtuigen.

Er is al een lange weg afgelegd. Nu is de tijd gekomen voor de uitvoering, want de buurt- en nabijheidsdiensten mogen geen experiment zonder toekomst blijven, geen onontgonnen potentieel. En eerlijk gezegd, wie zou geen gebruik willen maken van een dergelijk instrument dat tot het algemeen welzijn bijdraagt?