De VDAB-opleidingscentra willen een voortrekkersrol spelen op het vlak van het streven naar een groenere economie. Hierbij worden er enerzijds opleidingsprojecten opgezet naar specifieke groene technieken. Anderzijds implementeren ze de vergroening van bestaande beroepen en bijhorende competenties in de opleidingsprogramma's.

Situering

Vanuit Pact 2020 heeft het Vlaamse Parlement aan de VDAB gevraagd om een voortrekkersrol op te nemen op het vlak van de ontwikkeling van opleidingen voor 'groene' jobs. Dit is een opportuniteit waarop de VDAB graag wil inspelen.

Er bestaat vandaag geen gemeenschappelijke definitie voor de 'groene' jobs. Er is eerder een spectrum van definities, gaande van de meest enge tot de meest ruime betekenis van het concept. Daardoor duiken tegelijkertijd begrippen op zoals energiebesparing, duurzaam bouwen, maatschappelijk verantwoord ondernemen, ecologie, milieubeheer, enz.

'Groene' technologie kunnen we omschrijven als het ontwikkelen en exploiteren van nieuwe technieken die oplossingen brengen voor de uitdagingen op het vlak van energie en omgeving.

Als gevolg van de mondiale 'groene' tendenzen ondergaan vrijwel alle beroepen een transitie. Dit gebeurt door de toepassing van het duurzaamheidsprincipe op het vlak van de productie van goederen, energie en de productieprocessen zelf. Deze transitie kan grondig zijn (biologische landbouw) of beperkt (administratieve functies).

Er zijn ook een aantal nieuwe taken die te maken hebben met compleet nieuwe niches (veelal in de onderzoeks- en ontwerpfasen) en die we dus ook 'groen' zouden kunnen noemen.

Een transitie naar een 'groene' economie heeft meer behoefte aan bijsturing en aanpassing van bestaande competenties dan de ontwikkeling van nieuwe curricula. Het onderscheid tussen een groen en een conventioneel beroep is moeilijk te maken en is niet erg zinvol.

Een evenwicht tussen generieke 'groene' competenties en vergroende, geüpdatete technische competenties is zeer belangrijk voor de ontwikkeling van een 'groene' economie.

'Groene' generieke competenties moeten ontwikkeld worden bij alle werknemers én bij de arbeidsreserve, want finaal vormen ze een onderdeel van elke toekomstige job. Belangrijk daarbij zijn de competenties van de trainers zodat specifieke train the trainer programma's opgezet kunnen worden.

Acties

Korte termijn (2010-2011): WIP-acties en 'groene' jobs detecteren

Vanuit het Werkgelegenheids- en Investeringsplan (WIP) organiseert de VDAB opleidingen in uitbesteding voor kansengroepen. De opleidingen energiesnoeier zitten in een aantal competentiecentra al op kruissnelheid. De opleiding plaatser van zonnepanelen is gestart in eigen beheer en er is ook een opleidingstraject isoleren van ruwbouw en dak uitgewerkt in samenwerking met Syntra.

Er zijn zeker nog andere mogelijkheden die geëxploiteerd kunnen worden. Hiervoor overlegt de VDAB met de sectoren, werkgeversorganisaties en bedrijven. Dit overleg moet resulteren in een aantal opleidingstrajecten die georganiseerd kunnen worden binnen de voorziene financiële middelen van het WIP.

Lange termijn (2011-2014): Breed verduurzamen is de boodschap

De VDAB heeft een langetermijnstrategie ontwikkeld rond de implementatie van het duurzaamheidsprincipe in de opleidingen zelf. Het doel van deze strategie is de vergroening van de competenties van de werknemers en werkzoekenden.

De pijlers van deze 'groene' VDAB-strategie zijn:

• Het spelen van een voortrekkersrol

Dit sluit aan bij de voortrekkersrol die de VDAB voortdurend probeert te vervullen op het vlak van de integratie van milieu- en veiligheidsaspecten in de opleiding van cursisten.

• De focus op alle VDAB-doelgroepen

Zowel de opleidingen voor werkzoekenden, leerlingen en werknemers ondergaan een vergroeningsoperatie.

• De integratie van de ontwikkeling van 'groene' generieke competenties in de opleidingen

De 'groene' generieke competenties worden omschreven en vervolgens binnen elke opleiding geïntegreerd.

• De ontwikkeling van sector- en beroepsspecifieke 'groene' competenties in de opleidingen

Zowel de productieprocessen van de toekomst als de producten zelf moeten duurzaam worden. Met de sectoren en relevante stakeholders brengt de VDAB de effecten daarvan op de toekomstige competentieprofielen van werknemers in kaart. Deze informatie is het vertrekpunt voor de aanpassing van de opleidingscurricula.

• Het aangaan van 'groene' partnerschappen

Binnen de bestaande partnerschappen leggen we 'groene' accenten. We zetten bijkomende 'groene' sectoroverschrijdende partnerschappen op touw met private en/of publieke stakeholders.

• Capteren van vacatures

Om een duidelijk beeld te scheppen van de noden van de bedrijven maakt de VDAB werk van een betere captatie van de vacatures. Momenteel zijn de 'groene' vacatures nog onvoldoende traceerbaar. De VDAB-studiedienst onderzoekt hoe dit beter in kaart gebracht kan worden.

• Certificering van 'groene' competenties op EU-niveau

De VDAB wil dat een opgeleide werkzoekende zoveel als mogelijk gewapend met de nodige certificaten op de arbeidsmarkt start. Dit geldt evenzeer voor zogenaamde 'groene' competenties. De VDAB wil dit voor de 'groene jobs' realiseren door de Europese richtsnoeren als eindtermen te gebruiken. Een eerste stap daarbij is de kwalificatie en eventuele certificering van het eigen instructiepersoneel. De ontwikkeling van groene trainercompetenties wordt opgenomen in de ontwikkelingspaden voor instructeurs en vormen ook een element van evaluatie.

Dit moet de VDAB toelaten om op een termijn van 3 jaar de gewijzigde technische competenties te implementeren in de bestaande opleidingsprogramma's maar evenzeer de ontwikkeling van 'groene' generieke competenties te integreren in alle opleidingen.

Bron: vdab.be/communicatie/E_nieuwsbrieven/partners/groen.html