Arbeidszorg

Arbeidszorg is een vangnet voor mensen die om persoons- of maatschappijgebonden redenen niet (meer) terechtkunnen in het reguliere circuit of het beschermde tewerkstellingscircuit. Deze mensen voeren begeleide activiteiten uit op een werkvloer in de sociale economie om zo de aansluiting met een werkcontext (opnieuw) te maken.

Arbeidszorgmedewerkers behouden tijdens de Arbeidszorg hun uitkering. Ze maken kennis met gestructureerde arbeid in een realistische werkomgeving, maar zonder de druk van een betaalde baan en een arbeidscontract. In het ideale geval vormt arbeidszorg een opstap naar betaalde arbeid.

Arbeidszorg is structureel verankerd in de regelgeving van de sociale werkplaatsen. Via het Meerbanenplan worden ook experimenten in sociale en beschutte werkplaatsen en mogelijke andere partners gefinancierd. De VDAB leidt potentiële arbeidszorgmedewerkers toe naar de arbeidszorgplaatsen.
 

Kansen geven

In het kader van het Vlaams regeerakkoord 2009-2014 hebben de ministers van Sociale Economie, Werk en Welzijn een visietekst ‘Van arbeidszorg naar een nieuw geïntegreerd beleidskader: W²’ opgesteld. Daarmee wilden ze de samenwerking tussen de beleidsdomeinen versterken. Het doel: geïntegreerde werk- en welzijnstrajecten realiseren voor mensen die niet, niet meer of nog niet kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt. De Vlaamse Regering schaarde zich op 1 juli 2011 achter de principes van de visietekst.

Nota Vlaamse Regering Arbeidszorg(1.25 MB)Conceptnota Arbeidszorg(2.8 MB)

Het uitgangspunt is dat mensen ondanks een handicap, beperkingen of problemen ook competenties hebben en kunnen groeien. De visietekst gaat dan ook verder dan arbeidszorg: ze omvat ook trajecten voor personen met een behoefte aan werk en zorg (MMPP, mensen in armoede en zo meer). Daarnaast streeft de tekst naar een sterkere link met de geestelijke gezondheidszorg. Die evolueert naar zorgcircuits en zorgnetwerken (de zogenaamde ‘artikel 107-hervorming’). De hervorming besteedt expliciet aandacht aan psychosociale rehabilitatiemodellen, die mensen met psychische problemen de kans geven om zich opnieuw in de maatschappij en het beroepsleven te integreren.
 

Klaar voor de toekomst

Het Vlaams regeerakkoord 2014-2019 engageert zich om het decreet werk- en zorgtrajecten effectief uit te voeren, binnen de budgettaire ruimte. Op 2 februari 2018 gaf de Vlaamse Regering haar definitieve goedkeuring aan het uitvoeringsbesluit.

Het werk- en zorgdecreet voorziet drie soorten ondersteuning voor mensen die niet, nog niet of niet meer betaald aan de slag kunnen:

  • Activeringstrajecten zijn voortrajecten voor mensen die op middellange termijn naar een baan kunnen evolueren. Een casemanager Werk en een casemanager Zorg stippelen samen met de deelnemer een trajectplan uit. Dat omvat begeleiding naar en op de werkvloer en genoeg zorg om die arbeidsdeelname te ondersteunen. Een partnerschap van organisaties staat in voor de uitvoering van de acties.
  • Trajecten maatschappelijke oriëntatie zijn bedoeld voor werkzoekenden die vrijwel onmogelijk naar het reguliere of beschermde arbeidscircuit kunnen doorstromen. Zij worden begeleid naar passende ondersteuning op het vlak van zorg en welzijn. De trajecten worden niet uitgevoerd via het werk- en zorgdecreet maar via een pilootproject binnen het Geïntegreerd Breed Onthaal. Daarin werkt het CAW samen met het OCMW en de diensten Maatschappelijk Werk van de ziekenfondsen.
  • Arbeidsmatige activiteiten zijn onbetaalde activiteiten waarmee deelnemers de latente functies van arbeid, zoals zingeving en structuur, kunnen ervaren. Ze worden binnen het beleidsdomein WVG georganiseerd.

In afwachting van de uitvoering wordt de dienstverlening via de provinciale partnerschappen in de tender activeringsbegeleiding (TAZtris) verdergezet. Ook de financiering van arbeidszorg binnen de sociale economie loopt verder. In de hervorming van het maatwerk wordt bekeken hoe de arbeidszorg binnen de sociale economie tot een meer activerend verhaal kan worden omgevormd. 

Meer informatie over de uitvoering van het decreet vind je via vdab.be/werk-en-zorg.

Waar?

Sociale werkplaatsen

In november 2001 wijzigde het decreet inzake sociale werkplaatsen. Initiatieven met een erkenning voor minstens tien voltijdse arbeidsplaatsen kunnen een beroep doen op een omkaderingspremie voor de begeleiding van arbeidszorgmedewerkers. Eind 2017 waren 78 VTE gesubsidieerde omkaderingspersoneelsleden toegekend aan zestig sociale werkplaatsen. Een  omkaderingspersoneelslid staat in voor vijf VTE arbeidszorgmedewerkers.
 

Beschutte werkplaatsen en samenwerkingsverbanden

Op 20 juli 2006 besliste de Vlaamse Regering het aanbod ook open te stellen voor beschutte werkplaatsen. Die beslissing kadert in het Meerbanenplan ‘Samen voor meer banen'. Ook partnerschappen waarbij minstens één sociale werkplaats en/of een beschutte werkplaats betrokken is, zijn wettelijk mogelijk. De voorziene subsidies volstaan voor de omkadering door 37 VTE begeleiders.

Wie?

Werkgevers

Erkende sociale werkplaatsen kunnen subsidies aanvragen voor de omkadering van arbeidszorgmedewerkers. Ook beschutte werkplaatsen kunnen in het kader van het experiment ‘samenwerkingsverbanden en beschutte werkplaatsen’ aanspraak maken op subsidies.
 

Werknemers

Arbeidszorgmedewerkers zijn mensen die om persoons- of maatschappijgebonden redenen niet of niet meer kunnen werken in het reguliere of beschermde arbeidscircuit. In een sociale werkplaats voeren ze activiteiten uit die kansen bieden tot sociale interactie, worden ze de werkvloer  en de activiteiten gewoon, en ze participeren zo aan de samenleving.

Procedure

Subsidies aanvragen is niet altijd mogelijk. Als er budget beschikbaar is, wordt dit via een oproep bekendgemaakt.

Formulieren

Sjabloon eindrapport arbeidszorg 2017(779.5 KB)Richtlijnen eindrapport arbeidszorg 2017(84 KB)Formulier prestatielijst arbeidszorg(32.5 KB)

Wetgevend kader

  • Besluit van de Vlaamse Regering van 8 december 1998 tot uitvoering van het decreet inzake sociale werkplaatsen.
  • Besluit van de Vlaamse Regering van 27 oktober 1993 tot veralgemening van het stelsel van gesubsidieerde contractuelen.
  • Besluit van de Vlaamse Regering van 27 oktober 1993 houdende uitvoering van het koninklijk besluit nr. 474 van 28 oktober 1986 tot opzetting van een stelsel van door de staat gesubsidieerde contractuelen bij sommige plaatselijke besturen.

Je vindt de volledige (gecoördineerde) tekst van de besluiten in de Vlaamse Codex.